Peygamberimiz çocuklara nasıl davranırdı?
Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v.), çocuklara karşı gösterdiği eşsiz sevgi, şefkat, merhamet ve anlayışla, tüm insanlığa örnek olmuş bir lider ve bir babaydı. Onun çocuklara yaklaşımı, sadece kendi evlatlarına değil, tüm çocuklara yönelikti ve bu yaklaşım, modern pedagoji ve çocuk psikolojisinin temel prensipleriyle de örtüşmektedir.
İşte Peygamberimizin çocuklara nasıl davrandığına dair detaylı bir açıklama:
I. Koşulsuz Sevgi ve Şefkat
Peygamberimiz, çocuklara karşı derin bir sevgi ve şefkat beslerdi. Bu sevgi, sadece sözde kalmaz, davranışlarına da yansırdı:
- Öpme ve Kucaklama: Torunları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin’i sık sık öper, kucaklar ve koklardı. Bir keresinde bir sahabi, “Benim on tane çocuğum var, hiç birini öpmedim” dediğinde, Peygamberimiz ona hayretle bakmış ve “Merhamet etmeyene merhamet edilmez” buyurmuştur. Bu, çocuklara fiziksel şefkat göstermenin önemini vurgular.
- Sevgi Sözcükleri: Çocuklara ve torunlarına “canımın içi”, “ciğerparem”, “dünya reyhanım” gibi sevgi dolu hitaplarla seslenirdi.
- Onlara Özel Zaman Ayırma: Mescidde namaz kılarken bile, torunları sırtına çıktığında secdesini uzatırdı ki çocuklar rahatça oyunlarını oynayabilsin. Namaz bitince de onları incitmeden indirirdi. Bu, çocukların doğal davranışlarına saygı duyduğunu ve onları azarlamadığını gösterir.
II. Saygı ve Değer Verme
Peygamberimiz, çocukları küçük bireyler olarak değil, kendi kişilikleri olan, onlara saygı duyulması gereken insanlar olarak görürdü:
- Selamlaşma: Çocuklarla karşılaştığında onlara selam verir, hatta selam vermekte ilk davranan kendisi olurdu. Bu, çocukları muhatap almanın ve onlara değer vermenin basit ama etkili bir yoludur.
- Hata ve Eksiklerini Hoşgörüyle Karşılama: Çocukların yaptıkları hatalara karşı hoşgörülü davranırdı. Annesinin kendisini ziyarete gelen küçük bir çocuğu azarladığını duyduğunda, “Ne yapıyorsun?” diye sormuş, annenin “Bu, daha önce hasta olduğundan beri sürekli şikayet ediyor” demesi üzerine, “Onu hoşgörün” demiştir.
- Sözlerini Dinleme: Çocuklar konuşmak istediğinde onları sabırla dinler, sözlerini kesmezdi. Bu, çocukların kendilerini ifade etme yeteneklerini geliştirmelerine yardımcı olur.
- Tercihlerine Önem Verme: Bir keresinde, kendisine getirilen hurmaları çocuklara dağıtırken, yanındaki küçük bir çocuğa, “Bu hurmaları almak ister misin?” diye sormuş, çocuk da “İsterim” demiştir. Bu, çocuğun iradesine saygı duyduğunu gösterir.
III. Adalet ve Eşitlik
Peygamberimiz, çocuklar arasında adaletli davranmaya büyük özen gösterirdi:
- Hediye ve İkramlarda Adalet: Çocuklara hediye veya ikramlarda bulunurken aralarında ayrım yapmaz, eşit davranırdı. Bu, çocukların kardeş kıskançlığı gibi duygulardan uzak durmalarına yardımcı olurdu.
- Oyunlarda Bile Adil Olma: Rivayetlere göre, torunları arasında koşu yarışı yaptırdığında bile onları eşit bir şekilde teşvik ederdi.
IV. Oyun Oynama ve Eğlenme
Peygamberimiz, çocukların dünyasına iner, onlarla oyun oynar ve eğlenmelerine katılırdı:
- Şakalaşma ve Eğlendirme: Çocuklarla şakalaşır, onlara takılırdı. Enes bin Malik’in küçük kardeşiyle “Ey Ebû Umeyr! Serçeciğin ne yaptı?” diye şakalaşması meşhurdur. Bu, çocukların dünyasına girerek onlarla bağ kurduğunu gösterir.
- Oyunlara Katılım: Çocukların oyunlarına katılır, onlarla birlikte vakit geçirirdi. At gibi eğilip torunlarını sırtına alarak oynadığı rivayet edilir.
- Oyuncaklara Değer Verme: Çocukların oyuncaklarını küçümsemez, onlara değer verirdi.
V. Eğitim ve Rehberlik
Peygamberimiz, çocukları sadece sevmekle kalmaz, aynı zamanda onları doğru bir şekilde eğitmek için de çaba gösterirdi:
- Dini Eğitimi Basitçe Verme: Çocuklara Allah’ı, dini değerleri ve ahlaki ilkeleri basit ve anlaşılır bir dille öğretirdi. Küçük Enes bin Malik’e “Allah’a güven” demesi gibi.
- Tavsiyelerde Bulunma: Çocuklara güzel ahlak ve görgü kuralları hakkında öğütler verirdi. Örneğin, yemek yerken Besmele çekmeyi, sağ elle yemeyi ve önünden yemeyi tavsiye etmiştir.
- Sorumluluk Bilinci Aşılamak: Yaşına uygun sorumluluklar vererek onların kendilerine güvenmelerini sağlardı.
- Geleceğe Hazırlama: Çocukları geleceğin yetişkinleri olarak görür, onların iyi bir eğitim almasını ve topluma faydalı bireyler olmalarını isterdi.
VI. Engelli ve Yetim Çocuklara Özel Yaklaşım
Peygamberimiz, özellikle yetim ve engelli çocuklara karşı daha da hassas davranırdı:
- Yetimlere Destek: Yetimlerin haklarını korumaya büyük önem verir, onlara iyi davranılmasını emrederdi. “Ben ve yetime bakan kişi cennette şöyleyiz” diyerek, işaret parmağı ile orta parmağını birleştirmiştir.
- Engelli Çocuklara Merhamet: Engelli çocuklara karşı ayrı bir şefkat ve anlayış gösterirdi. Onları dışlamaz, aksine topluma dahil ederdi.
Sonuç
Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in çocuklara karşı tutumu, sevgi, şefkat, saygı, adalet, oyun ve eğitimin harmanlandığı, insani değerlerin en üst düzeyde yaşandığı bir örnektir. O, çocukların sadece geleceğin yetişkinleri değil, aynı zamanda bugünün değerli bireyleri olduğunu anlamış ve onlara bu doğrultuda davranmıştır. Bu örnek, günümüzde de çocuk eğitimi ve yetiştirme konusunda tüm ebeveynlere ve eğitimcilere ışık tutmaktadır. Onun metodları, çocukların sağlıklı, mutlu ve dengeli bireyler olarak yetişmeleri için temel bir yol haritası sunar.
